DOLAR 16,7832 0.34%
EURO 17,4971 -0.28%
ALTIN 974,310,49
BITCOIN 3216290,14%
İstanbul
31°

AÇIK

KALAN SÜRE

enflasyon endeksli tahvil nedir? kurdaki artışı frenler mi?

Enflasyon endeksli tahvil nedir? Kurdaki artışı frenler mi?

ABONE OL
23/05/2022 15:18
enflasyon endeksli tahvil nedir? kurdaki artışı frenler mi?
1

BEĞENDİM

ABONE OL

Son günlerde ekonomi çevrelerinde sıkça tartışılan konulardan biri olan enflasyon endeksli tahvil tartışmaları ile yeni bir sürece girildi. KKM ile kurda beklenen düşüş sağlanamaması ile yeni bir çözüm yolu olarak devreye alınmaya hazırlanan enflasyon endeksli tahvil nedir? Kurdaki artışı frenler mi?

Enflasyon endeksli tahvil nedir? Kurdaki artışı frenler mi? KKM ile kurda beklenen düşüş sağlanamaması ile yeni bir çözüm yolu olarak devreye alınmaya hazırlanan yeni strateji neleri öngörüyor.

Enflasyona endeksli tahvil, anapara ve faiz ödemelerini belirli bir fiyat göstergesine bağlayan yatırım aracıdır. Piyasalardaki para değişimlerine göre değer kaybı yaşatmayan bu tahvil grubu, belirli bir oranda sabit getiri sağlamayı hedefler. 

Enflasyona endeksli tahviller ile şirketler, hisse senedi satarak ya da tahvil ihraç ederek piyasaya fon sağlar. Firma, senedi satın alan yatırımcılara belli dönemlerde sabit bir ödeme yapar. Buna kupon ödemesi denir. İşletme, vade dolduğunda anaparayı alıcıya geri öder. Tahvilin fiyatı kuponların ve ödenecek tutarın toplam değerine eşittir.

Enflasyon endeksli tahvil nedir

Enflasyona Endeksli Tahvil Özellikleri Nelerdir?

Enflasyon endeksli tahvillerin en temel özelliği, para birimindeki reel kayıp riskinden bağımsız olmalarıdır. Piyasadaki dalgalanmalara karşı vadeye kadar sabit bir değer sunan bu araç, anaparayı ve yatırımcıyı korurken satın alma gücünü de aynı şekilde sürdürür. 

Enflasyona endeksli tahvil doğrultusunda bireyler, yatırım kararı alırken kuponları belli bir süre ödünç verip dönemsel faiz geliri elde etmeyi hedefler. Tahvil satın alındığında anonim şirkete doğrudan nakit akışı gerçekleşir. Dönemsel işlemler ve para iade durumunda da nakit elde edilir. Bu senetlerin değeri, yatırımcının gelecekte elde ettiği nakit akışının bugünkü değeri olarak tanımlanabilir. 

Tahvillerin belirli bir yatırım dönemindeki vadeye kadar olan getirisi değişkenlik gösterir. Vade uzadıkça senetlerin getirisi artış gösterir. Bununla orantılı olarak tahvillerin süresi kısaldıkça getirisi de düşer. Tahvil değerlendirmesinde; nominal değer, piyasa ihraç değerleri ve kupon faizi önemli rol oynar. Nominal kavramı, menkul kıymetin üzerinde yazan değerdir. Piyasa değeri ise menkul kıymetin arz ve talep doğrultusunda oluşan fiyatıdır. İhraç değeri, senetlerin ilk alımdaki ortaya çıkar. Kupon faizi ise senedin belirlenmiş ödenen faizidir. 

Enflasyon Endeksli Tahvili Kimler Alır?

Tahvil değerlendirmesi yaparken faiz ve enflasyon oranları göz önüne alınır. Faiz oranı arttıkça senedin fiyatı düşer. Tam tersi durumda faiz düştükçe tahvil fiyatları yükselir. Bu doğrultuda tahviller, faiz oranı riski taşır. Enflasyona endeksli tahviller, riskten korunmak isteyen yatırımcılar tarafından tercih edilir. Bu tahvillerin reel getirisi, piyasadaki dalgalanmalara rağmen yatırıcılara öngörülebilir bir kâr sunar. 

Enflasyon Endeksli Tahvil Nasıl Hesaplanır?

Tahvil faiz ödemeleri, vade süresince eşit olarak gerçekleştirilir. Buna bağlı olarak enflasyona endeksli tahvil hesaplamak için anüite formülü kullanılır. Ortaya çıkan değere, tahvilin vade sonundaki değeri eklenir.

Bir örnekle açıklamak gerekirse menkul kıymetin üzerinde yazılı olan nominal değer 2000 TL olsun. Bu senedin %20 nominal faizi ve 1 yıl vadesi vardır. Enflasyon oranı, %12 olursa bu tahvilin getirisi aşağıdaki gibi hesaplanabilir. 

1+Reel Faiz Oranı= 1+Nominal Faiz oranı/1+Enflasyon oranı

Bu formülden yola çıkarak yukarıdaki örnek hesaplandığında reel getiri oranı %74 olur. Riskten kaçınmak için tercih edilen bu sistem, özellikle piyasadaki dış ve iç kaynaklı dalgalanmalar karşısında yatırımcıları korur. 

Enflasyon endeksli tahvil nedir

Kurdaki artış frenlenir mi? Etkileri nasıl olur?

Merkez Bankası (TCMB) Eski Başekonomisti ve Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kara ve eski Hazine Müsteşarlığı Kamu Finansmanı Genel Müdürü Coşkun Cangöz, söz konusu tahvilin olası etkilerini değerlendirdi.

‘VATANDAŞ MEVDUAT YERİNE TAHVİLİ TERCİH EDER’

“Enflasyona endeksli tahvil zaten halihazırda var fakat erişimi nispeten sınırlı ve ürün standardize olmadığı için halk nezdinde kullanımı çok yaygın değil” diyen Kara, “Hazine’nin böyle bir tahvili tabana yaymak istiyorsa kısa vadeli, anlaşılır ve erişilebilir bir ürün tasarlaması gerekiyor. Bu yapıldığı taktirde ilgi olacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

Vatandaşın yüzde 17-20 civarında faiz veren TL mevduat yerine enflasyona endeksli tahvil tutmayı tercih edeceğine dikkat çeken Kara, “KKM’den geçişler ise daha sınırlı olabilir çünkü enflasyona endeksli tahvil döviz mevduatın ikamesi değil. Buradan bir geçiş olursa muhtemelen bu talep daha çok önceden TL’den KKM’ye geçmiş olanlardan gelecektir” dedi. Enflasyon endeksli tahvil nedir

‘FAİZLERDE SINIRLI YÜKSELİŞ OLUR’

Bu ürün çıktığında bankalardaki mevduatların akıbetinin ne olacağı da tartışılıyor. Enflasyona endeksli tahvil çıktığında ilk planda bankalardan bir miktar mevduat çekilişi olacağını fakat Hazine bu tahviller ile elde ettiği kaynağı harcadığında tekrar mevduata dönüşeceğini belirten Kara, şu değerlendirmede bulundu:

“İlk başta tabii ki bankalar arasında mevduat rekabetini artırarak genel faizler üzerinde yukarı yönlü baskı yapabilir fakat TCMB yüzde 14’ten bankaları fonladığı sürece mevduat faizlerindeki yükseliş sınırlı olur. Bankaların bu borçlanmayı TCMB’den sağlamak için teminat stoku yeterli görünüyor.”

Enflasyona endeksli tahvilin uygun bir şekilde tasarlanması halinde bankacılık sistemi açısından bir sıkıntı yaratacağını sanmadığını belirten Kara, “Sadece genel faizlerde bir miktar yukarı yönlü harekete sebep olur” dedi.

‘KURLARDA GEÇİCİ RAHATLAMA OLUR’

Bir diğer merak edilen konu da, söz konusu ürünün, döviz kurlarını nasıl etkileyeceği. Kara’ya göre, enflasyona endeksli tahvil ilk çıktığında döviz piyasasında kısmi bir rahatlama yaratır fakat ülkeye dış finansman girmeden cari açık sorunu devam ettiği sürece bu rahatlama geçici olur.

Kara, bu tahvillerin Borsa İstanbul üzerindeki etkisinin ise nette negatif olacağını çünkü son dönemde hisse senetlerine olan talebin bir kısmının enflasyona karşı korunma ihtiyacından kaynaklandığını dile getirdi.

‘HAZİNE’NİN FAİZ ÖDEMELERİNİ ARTIRACAK’

Söz konusu tahvilin Hazine’ye getireceği faiz yüküne de değinen Kara, “Bu tahville elbette Hazine’nin nominal faiz ödemeleri artacaktır çünkü mevcut durumda Hazine tahvile yüzde 26 faiz ödüyor. Dolayısıyla enflasyonun yüzde 70-80 olduğu bir dünyada Hazine’nin enflasyona endeksli tahvil üzerinden faiz ödemeleri artacaktır” dedi.
Fakat kur korumalı mevduatta da kur artınca Hazine üzerine dolaylı olarak yük bindiğini hatırlatan Kara, “Dolayısıyla bu yeni tahvil KKM’nin bir kısmının enflasyona endeksli tahvile dönüşeceği şekilde tasarlanırsa, orta vadede Hazine’ye toplam maliyetinin sınırlı olacağını düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

“Şunu da söylemeden bitirmeyeyim” diyen Kara, “Bütün bunlar sorunları çözmek yerine öteliyor, hatta ötelerken daha da büyütüyor. Bana göre Hazine borcu tarafında asıl sorun risk primindeki artıştan dolayı ilerde bir noktadan sonra ödenmesi gereken yüksek reel faizden gelecek” uyarısında bulundu.

Enflasyon endeksli tahvil nedir

‘TEMEL PROBLEM NEGATİF REEL FAİZ’

Tansu Çiller’in başbakanlığı döneminde 1994 yılında Hazine’nin vatandaşlara üç ay vadeli ‘süper bono’ ihraç ettiğini ve bu üründe yıllık faizin yüzde 200’e denk geldiğini hatırlatan Coşkun Cangöz, o dönemde faizlerin baskılandığını ve Hazine’nin borçlanmasında sorun olduğu için bu yola gittiğini belirtti.

Şu anki temel problemin negatif reel faiz nedeniyle vatandaşın TL’den kaçışı olduğunu ve ekonomi yönetiminin alternatif yollar aradığını belirten Cangöz, mevcut enflasyona endeksli tahvilleri bankaların alıp portföylerinde tuttuklarını ve vatandaşın erişemediğini, vatandaşa yönelik enflasyona endeksli tahvilin iki olası etkisi olacağını vurguladı.

‘PİYASA İÇİN BOZUCU ETKİSİ OLABİLİR’

İlk etkinin bankaların mevduat faizlerinde artış olarak görülebileceğini belirten Cangöz, “Bankalar yüzde 17’lik mevduat faizini artıracaklar. Bu durumda, ekonomi yönetiminin ‘faizi düşük tutuyoruz krediler ucuz olsun’ tezi ortadan kalkacak” dedi.

Hazine’nin tahville topladığı kaynağı şirketlere ucuz kredi olarak dağıtabileceğini belirten Cangöz, ikinci etki olarak “Mevduatı Hazine’ye alalım, farklı yollarla sübvanse edilmiş kredileri kullandıralım derseniz finansal sektörü dışlayıp piyasayı bozucu etkileri olabilir” uyarısında bulundu.

Söz konusu ürünün Hazine’nin faiz giderlerini daha da artıracağını ve durumu kötüleştireceğini de belirten Cangöz, “Halihazırda iç borç faizleri iç borç stokunu geçti. Dolayısıyla bardak dolmuş taşıyor. Kur arttıkça bütçede KKM yükü artıyor, enflasyon arttıkça da faiz yükü” artacak dedi.

Enflasyon endeksli tahvil nedir

FAİZ FATURASI 2 TRİLYON TL’Yİ AŞTI

Öte yandan, hükümetin faiz indirimi operasyonu sonucu ortaya çıkan faiz faturası giderek büyüyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın dün yayımladığı verilere göre, 2021 yılı Ağustos ayı sonunda 722 milyar TL olan iç borçlar için ilerideki ödenecek faizlerin toplamı, Nisan 2022’de 2 trilyon 53 milyar TL’ye yükseldi.

Böylece, Hazine’nin vatandaşlardan toplayacağı vergilerle ödeyeceği faiz yükü, sadece 8 ayda 1 trilyon 331 milyar TL artmış oldu.

TEMEL NEDENİ ENFLASYONA ENDEKSLİ TAHVİLLER

Deneyimli bankacı Kerim Rota, bu artışın en önemli nedeninin, bankaların sahipliğinde olan enflasyona endeksli tahvillerin yarattığı faiz yükü olduğunu anlatmıştı.

TCMB politika faizini yüzde 19’dan yüzde 14’e indirirken, TÜİK’in açıkladığı tüketici enflasyonu da yüzde 19,25’ten yüzde 70’e yükseldi. Bu yükseliş, sadece sabit faizli tahvil faizlerini değil, enflasyona endeksli tahviller için ödenecek faiz yükünün de hızla tırmanmasına neden oldu.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçiş öncesinde Haziran 2018’de 348 milyar TL olan Hazine’nin iç borç faiz yükü, aradan geçen dört yıldan kısa sürede altıya katlanmış oldu.

Söz konusu dört yılda, merkezi yönetim borç stoku da 970 milyar TL’den 3 trilyon 125 milyar TL’ye yükseldi.

Twitter takip için => https://twitter.com/home Telegram üye olmak için=> https://t.me/paraajansi Kanal abonelik ve bildirim için => https://paraajansi.com.tr/ Enflasyon endeksli tahvil nedir Enflasyon endeksli tahvil nedir

Enflasyon endeksli tahvil nedir
Bizi sosyal medyada takip ederek özel haberlerimize ilk siz ulaşabilirsiniz;

En az 10 karakter gerekli
Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.


HIZLI YORUM YAP