Beyin Göçü Devam Ediyor! Gençler Hangi Ülkeleri Tercih Ediyor?
Türkiye’de üniversite eğitimini tamamlayan mezunların yurt dışına göç oranı 2024’te yüzde 2 seviyesinde kaldı. Bilişim ve mühendislik alanları öne çıkarken, bazı bölümlerde oran çift haneye ulaştı.
Feriha Bahçuvan
Gündem haberleri
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri’nin 2024 yılı sonuçlarını yayımladı. Verilere göre, yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı önceki yıla kıyasla değişmeyerek yüzde 2 oldu. Oran erkeklerde kadınlardan daha yüksek gerçekleşirken, vakıf üniversitelerinden mezun olanlarda devlet üniversitesi mezunlarına göre daha yüksek bir göç eğilimi görüldü.
Beyin göçünde kadınlar ve erkekler arasındaki fark
TÜİK verilerine göre 2024 yılında yükseköğretim mezunlarının yurt dışına göç oranı kadınlarda yüzde 1,6, erkeklerde yüzde 2,4 olarak hesaplandı.
| Gösterge | Beyin göçü oranı |
|---|---|
| Toplam yükseköğretim mezunları | %2,0 |
| Kadın mezunlar | %1,6 |
| Erkek mezunlar | %2,4 |
| Devlet üniversitesi mezunları | %1,7 |
| Vakıf üniversitesi mezunları | %4,3 |
Devlet üniversitesi mezunlarının beyin göçü oranı yüzde 1,7 ile değişmezken, vakıf üniversitesi mezunlarında oran bir önceki yılki yüzde 4,5 seviyesinden yüzde 4,3’e geriledi.
En yüksek oran bilişim ve iletişim teknolojilerinde
Eğitim alanları incelendiğinde, yurt dışına göç oranının en yüksek olduğu alan bilişim ve iletişim teknolojileri oldu. Bu alanı mühendislik, imalat ve inşaat izledi.
| Eğitim alanı | Beyin göçü oranı |
|---|---|
| Bilişim ve iletişim teknolojileri | %6,7 |
| Mühendislik, imalat ve inşaat | %4,4 |
| Doğa bilimleri, matematik ve istatistik | %2,7 |
Bu sonuçlar, özellikle teknoloji ve mühendislik alanlarında yetişen mezunların uluslararası iş piyasasına yöneliminin dikkat çektiğini gösteriyor.
Moleküler biyoloji ve genetik ilk sırada
Lisans programları bazında bakıldığında en yüksek beyin göçü oranı moleküler biyoloji ve genetik bölümünde görüldü. Bu programdan mezun olanların oranı yüzde 15’e ulaştı.
| Lisans programı | Beyin göçü oranı |
|---|---|
| Moleküler biyoloji ve genetik | %15,0 |
| İşletme mühendisliği | %10,8 |
| Elektronik mühendisliği | %9,6 |
| Matematik mühendisliği | %9,5 |
| Biyomühendislik | %9,4 |
Moleküler biyoloji ve genetik mezunlarında oran, genel yükseköğretim mezunu ortalamasının 7,5 katına karşılık geliyor.
Mezunlar en çok hangi ülkelere gidiyor?
TÜİK’in açıkladığı dağılıma göre yurt dışına göç eden lisans mezunlarının en fazla tercih ettiği ülke ABD oldu. Almanya ise ABD’ye çok yakın bir oranla ikinci sırada yer aldı.
| Ülke | Göç eden mezunlar içindeki pay |
|---|---|
| ABD | %19,6 |
| Almanya | %19,4 |
| Birleşik Krallık | %11,3 |
| Hollanda | %7,0 |
| Kanada | %5,2 |
ABD’ye giden mezunlar arasında elektrik-elektronik mühendisliği öne çıkarken, Almanya, Birleşik Krallık ve Hollanda’yı tercih edenlerde bilgisayar mühendisliği mezunlarının ağırlığı dikkat çekti.
Fransızca eğitim alan mezunlarda oran yüzde 9,9
Öğrenim diline göre yapılan incelemede Fransızca eğitim alan mezunların beyin göçü oranı yüzde 9,9 ile ilk sırada yer aldı. İngilizce eğitim alanlarda oran yüzde 6,2, Almanca eğitim alanlarda yüzde 5,9, Rusça eğitim alanlarda ise yüzde 4,7 oldu.
Vakıf üniversitelerinde burs durumuna göre yapılan değerlendirmede de farklılık görüldü. Tam burslu mezunlarda beyin göçü oranı yüzde 8,3 olurken, kısmi burslu mezunlarda yüzde 3,7, ücretli eğitim alanlarda yüzde 3,6 olarak kaydedildi.
TÜİK verileri nasıl okunmalı?
TÜİK’in yüzde 2 olarak açıkladığı oran, Türkiye’den yurt dışına giden tüm vatandaşları veya bütün üniversite mezunlarını kapsayan genel bir göç oranı değil. İstatistik; Türkiye’deki üniversitelerde lisans eğitimi tamamlamış Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını ve belirli bir süre yurt dışında bulunma koşullarını esas alıyor.
Bu nedenle sonuçlar, Türkiye’den toplam kaç kişinin ayrıldığını tek başına göstermiyor. Bununla birlikte, özellikle bazı uzmanlık alanlarında görülen yüksek oranlar, nitelikli iş gücünün yurt dışına yönelimi açısından önemli bir gösterge niteliği taşıyor.
Kaynak: TÜİK, Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri, 2024 — 24 Ekim 2025 tarihli bülten.
