Borsa Uzmanları Derneği’nden sermaye piyasaları için köklü reform çağrısı: SPK ve BDDK yeniden yapılandırılsın!

Borsa haberleri

Türkiye sermaye piyasalarında son dönemde yaşanan gelişmeler ve yatırımcı güvenine ilişkin tartışmalar sürerken, Borsa Uzmanları Derneği’nden kapsamlı bir reform çağrısı geldi.

Derneğin Ekim 2026 tarihli, Türkiye Sermaye Piyasalarının Güven, Liyakat ve Yapısal Dönüşüm İhtiyacı başlıklı raporunda, mevcut sorunların yalnızca geçici tedbirlerle çözülemeyeceği, finansal sistemin kurumsal yapısının da yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Raporda sermaye piyasalarının sağlıklı işleyişinin yalnızca ekonomik değil, ülkenin iktisadi dayanıklılığı ve millî güvenliği açısından da stratejik önem taşıdığı vurgulandı.

29,4 trilyon liralık piyasa, milyonlarca yatırımcı

BUD’un raporunda yer verdiği 23 Ekim 2026 tarihli MKK verilerine göre sermaye piyasalarının toplam büyüklüğü 29,41 trilyon liraya ulaştı.

Pay senetlerinin piyasa değeri 15,41 trilyon lira, yatırım fonlarının büyüklüğü ise 9,70 trilyon lira seviyesinde bulunuyor.

Türkiye’de 39,21 milyon kayıtlı yatırımcı, 12,95 milyon bakiyeli yatırımcı bulunurken toplam hesap sayısı 95,08 milyona ulaşıyor.

Dernek, böylesine büyük bir finansal sistemde yaşanabilecek sorunların yalnızca borsayı değil, diğer finansal piyasaları ve reel ekonomiyi de etkileyebileceğine dikkat çekti.

İlk adım 100 günlük acil eylem planı

Raporda, piyasalarda yaşanan güven kaybının giderilmesi amacıyla ilgili kurum ve sektör temsilcilerinin katılımıyla 100 günlük acil eylem planı hazırlanması istendi.

Bu plan kapsamında mevcut sorunların tespit edilmesi, tasfiye ve rehabilitasyon süreçlerinin kontrollü yürütülmesi, sistemik risklerin sınırlandırılması ve yatırımcı güveninin yeniden sağlanması hedefleniyor.

BUD, 100 günlük çalışmanın sonuçlarının daha kapsamlı bir yapısal dönüşüm programına temel oluşturması gerektiğini belirtti.

SPK ve BDDK için yeni yapılanma önerisi

Raporun en dikkat çekici bölümlerinden biri finansal düzenleme ve denetim kurumlarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin oldu.

BUD, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) başta olmak üzere finansal sistemi denetleyen kurumların görev ve yetkilerinin yeniden değerlendirilmesini önerdi.

Gerekli görülmesi halinde bazı düzenleme ve denetim fonksiyonlarının ortak bir çatı altında toplanabileceği belirtilirken, “Türkiye Finansal Denetleme ve Düzenleme Kurumu” benzeri yeni bir kurumsal modelin tartışmaya açılması istendi.

Dernek, amacın yalnızca mevcut kurumları birleştirmek olmadığını; kurumlar arasında bilgi akışını güçlendiren, sistemik riskleri önceden tespit edebilen ve krizlere daha hızlı müdahale edebilen bir denetim yapısı oluşturmak olduğunu vurguladı.

Finans kurumlarının yönetiminde liyakat vurgusu

BUD, finansal düzenleyici ve denetleyici kuruluşların yönetim kurullarında piyasa deneyimine sahip uzmanların görev alması gerektiğini belirtti.

Raporda, özellikle son beş yılda piyasa koşullarını doğru değerlendirebilen, gerektiğinde inisiyatif alabilen ve zamanında karar verebilen uzman kadrolara duyulan ihtiyacın daha belirgin hale geldiği ifade edildi.

Yönetici atamalarında yaş sınırı yerine mesleki deneyim, eğitim, lisans, sektörel bilgi, karar alma yetkinliği ve itibarın esas alınması önerildi.

Piyasanın içinden yetişmiş, yatırımcıların güvenini kazanmış deneyimli isimlerin karar mekanizmalarında görev almasının, güvenin yeniden sağlanmasında önemli rol oynayabileceği belirtildi.

Krizleri önceden görecek komite kurulmalı

Derneğin bir diğer önerisi ise sürekli faaliyet gösterecek bir Piyasa Erken Uyarı ve Geliştirme Komitesi kurulması oldu.

SPK, Borsa İstanbul, Takasbank, MKK, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği, portföy yönetim şirketleri, BUD ve ilgili kamu kurumlarının katılımıyla oluşturulması önerilen komitenin, piyasalardaki olağan dışı gelişmeleri önceden tespit etmesi amaçlanıyor.

Komitenin likidite, yoğunlaşma, değerleme ve sistemik riskleri izlemesi, olası sorunları ilgili kurumlara zamanında bildirmesi ve yeni finansal ürünlerin geliştirilmesine katkı sağlaması öngörülüyor.

Finansal istihbarat kuruluşu oluşturulsun

Raporda ayrıca finansal piyasalar, şirketler, yatırım fonları ve sermaye hareketlerine ilişkin verilerin bütüncül şekilde analiz edilmesini sağlayacak bir Finansal İstihbarat ve Analiz Kuruluşu oluşturulması önerildi.

Bu yapının olağan dışı işlemleri, piyasa risklerini ve sistemik tehditleri erken aşamada tespit etmesi hedefleniyor.

Bağımsız yatırım danışmanlığı yeni bir meslek olsun

BUD, sermaye piyasalarında bağımsız yatırım danışmanlığının ayrı bir meslek olarak düzenlenmesini de gündeme taşıdı.

Önerilen modelde SPL lisansı, mesleki eğitim ve deneyim esas alınarak üç kademeli bir danışmanlık sistemi oluşturulması öngörülüyor.

Serbest muhasebeci mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirlik sistemine benzer bir mesleki yapılanma önerilirken, bağımsız danışmanların SPK tarafından lisanslanması, sicile kaydedilmesi ve denetlenmesi istendi.

Bu sistemin yatırımcıların bağımsız ve güvenilir bilgiye erişimini artırmasının yanı sıra finans profesyonellerine yeni çalışma alanları açabileceği belirtildi.

Finansal ihtisas mahkemeleri kurulmalı

Raporda sermaye piyasalarındaki uyuşmazlıkların teknik ve karmaşık yapısına da dikkat çekildi.

BUD, sermaye piyasası işlemleri, bankacılık, yatırımcı hakları ve finansal kuruluşlarla ilgili uyuşmazlıkların daha hızlı ve uzmanlaşmış bir yargı sistemi içerisinde değerlendirilmesi amacıyla finansal ihtisas mahkemeleri oluşturulmasını önerdi.

Bu mahkemelerde finans alanında uzmanlaşmış hâkim ve bilirkişilerin görev almasının, yatırımcı haklarının korunmasına katkı sağlayabileceği ifade edildi.

Türkiye Gayrimenkul ve Konut Bankası önerisi

Derneğin raporunda gayrimenkul ve konut finansmanına yönelik yeni bir kurumsal yapılanma da yer aldı.

Türkiye Gayrimenkul ve Konut Bankası adıyla uzmanlaşmış bir finansal yapı oluşturulması, uzun vadeli konut finansmanının desteklenmesi ve bu alana yönelik yeni sermaye piyasası ürünlerinin geliştirilmesi önerildi.

Kamu kurumlarının açıklamalarına da düzenleme istendi

BUD, finansal piyasaları etkileyen kamu kurumları ve yetkililerin açıklamalarının belirli standartlara bağlanması gerektiğini savundu.

Raporda finansal iletişimin bağımsız bir disiplin olarak düzenlenmesi, açıklamalarda doğruluk, zamanlama, tutarlılık ve eşit bilgiye erişim ilkelerinin esas alınması istendi.
Bu kapsamda Finansal İletişim Uzmanlığı adı altında yeni bir lisanslama sistemi oluşturulması da öneriler arasında yer aldı.

BUD: Sermaye piyasalarına hep birlikte sahip çıkılmalı

Borsa Uzmanları Derneği Yönetim Kurulu, raporun sonuç bölümünde sermaye piyasalarının sorunlarını aşabilecek bilgi birikimi ve yetişmiş insan kaynağının Türkiye’de bulunduğunu vurguladı.

Dernek, yalnızca kamu kurumlarının değil, sektörün diğer birlik, dernek ve meslek kuruluşlarının da çözüm sürecine katılması gerektiğini belirtti.

BUD, hazırladığı önerileri ilgili kurumların değerlendirmesine sunarken, sermaye piyasalarının daha şeffaf, güvenilir ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması için her türlü ortak çalışmaya hazır olduğunu bildirdi.