SPK Duyurdu! Takas Kesinliği ve PBLK Hususlarına İlişkin Açıklama

Sermaye piyasası haberleri
 

TBMM’de görüşülen yeni kanun teklifi, Türkiye Elektronik Fon Dağıtım Platformu (TEFAS) üzerindeki takas kesinliği ve pay blokajı tartışmalarına açıklık getirdi. Kamuoyunda oluşan tereddütleri gidermek amacıyla yapılan açıklamada, düzenlemenin tamamlanmış işlemleri etkilemediği, yalnızca henüz takas süreci bitmemiş talimatları kapsayarak 455 bin 758 fon pay sahibinin haklarını korumayı hedeflediği belirtildi.
Haberin detayları ve düzenlemenin getirdiği hukuki çerçeve şu şekildedir:

Takas Kesinliği ve TEFAS İstisnası

Sermaye Piyasası Kanunu’nun 79’uncu maddesi uyarınca, sermaye piyasası araçlarına ilişkin takas ve ödeme işlemleri, kurumların faaliyetleri dursa veya tasfiye başlasa dahi iptal edilemez. Ancak yetkililer, TEFAS'ın yapısı gereği bu kuralın her aşamada geçerli olmadığını vurguluyor:

• Farklı İşleyiş: TEFAS, klasik organize piyasalardan farklı olarak yatırımcıların fon katılma paylarını doğrudan fon kurucusundan alıp iade ettiği bir platformdur.
• Talimat Takas Demek Değildir: TEFAS’ta verilen her satış talimatı, kendiliğinden tamamlanmış bir takas işlemi olarak kabul edilmez.
• Tamamlanma Kriteri: Bir takas işleminin tamamlanmış sayılması için, talimatın ardından nakdin yatırımcı hesabına geçmesi ve fon katılma payı sahipliği kaydının tamamen kaldırılması gerekir.

Pay Blokajı (PBLK) Olan Yatırımcıların Durumu

Tasfiye sürecinde, özellikle pay blokajı alt hesabı (PBLK) statüsündeki yatırımcılar için kritik bir netlik sağlandı:

• Sistemde satış talimatının verilmiş olması veya belirli bir kaydın bulunması, tek başına takasın başladığı anlamına gelmez.
• Henüz takası tamamlanmamış talimatların tasfiye kapsamına alınması, fon varlıklarının tüm yatırımcılar arasında adil ve eşit şekilde dağıtılmasını sağlayacaktır.
• Pay blokaj kaydı bulunan yatırımcılar ayrı bir imtiyazlı grup değil, toplam 455.758 fon pay sahibinin bir parçası olarak değerlendirilecektir.

Düzenlemenin Amacı: Hukuki Netlik ve Ölçülülük

Yeni Kanun Teklifiyle getirilen düzenleme, geçmişe dönük veya tamamlanmış işlemleri kapsamamaktadır. Süreci devam eden talimatlar, tasfiye sonucunda elde edilen tutarlar üzerinden diğer katılma payı sahipleriyle tamamen eşit koşullarda işleme alınacaktır. Düzenlemenin temel amacı, fon pay sahiplerinin hukuki statüsüne açıklık kazandırmak ve tasfiye kapsamındaki haklarını belirgin hale getirerek piyasa güvenini korumaktır.

 

SPK duyurusu

Takas Kesinliği ve PBLK Hususlarına İlişkin Basın Duyurusu

22 Ekim 2026

 

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görüşülmekte olan Kanun Teklifi kapsamında kamuoyunda takas kesinliği ve pay blokajı konusunda tereddütlerin olduğu anlaşılmıştır.

Sermaye Piyasası Kanunu’nun 79’uncu maddesinin birinci fıkrasında, sermaye piyasası araçlarına ilişkin takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemlerinin, ilgili kuruluşların faaliyetlerinin durdurulması veya tasfiye sürecine girmesi hâlinde dahi geri alınamayacağı ve iptal edilemeyeceği düzenlenmiştir. Bu hükmün amacı, gerçekleştirilen işlemlerde oluşan takas yükümlülüklerinin geri döndürülemez şekilde yürütülmesi ilkesi getirilerek sermaye piyasalarına duyulan güveni korumaktır.

Ancak söz konusu hüküm, TEFAS üzerinden verilen tüm talimatlar bakımından, işlemin hangi aşamada olduğuna bakılmaksızın uygulanması gerektiğini ifade etmemektedir. TEFAS, klasik organize piyasalardan farklı olarak, yatırım fonu katılma paylarının yatırımcılar tarafından fon kurucusundan alınmasına ve kurucuya iade edilmesine imkân sağlayan bir platformdur. Bu nedenle, TEFAS’ta verilen her satış talimatı kendiliğinden tamamlanmış bir takas işlemi değildir.

Tasfiye sürecinde, özellikle pay blokajı alt hesabı (PBLK) statüsündeki yatırımcılar bakımından, satış talimatlarının verilmiş olması veya sistemde belirli bir kaydın bulunması tek başına takasın başladığı anlamına gelmemektedir. Takas işlemi, alınan talimattan sonra nakdin yatırımcı hesabına geçirilmesi ve fon katılma payı sahipliği kaydının kaldırılması ile tamamlanmaktadır.

Bu nedenle, henüz takası tamamlanmamış talimatların tasfiye kapsamına alınması; fon varlıklarının yatırımcılar arasında adil dağıtılmasına katkı sağlayacaktır. Nitekim pay blokaj kaydı bulunan kişiler de 455.758 fon pay sahibi arasında yer almakta olup ilave bir grup teşkil etmemektedir.

Kanun Teklifinde yer alan düzenleme, tamamlanmış işlemleri etkilememektedir. Yalnızca henüz takas süreci tamamlanmamış talimatları kapsamaktadır. Bu talimatlar, tasfiye sonucunda elde edilen tutarlar üzerinden Kanun Teklifi kapsamında diğer katılma payı sahipleriyle eşit koşullarda değerlendirilecektir.

Düzenlemenin amacı, anılan fon pay sahiplerinin hukuki statüsüne açıklık kazandırılması ve tasfiye kapsamında sahip oldukları hakların belirgin hâle getirilmesidir. Bu yönüyle düzenleme, belirtilen amaçlara ulaşmak için gerekli ve ölçülü bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir.

Kamuoyuna saygıyla duyurulur.


Duyuruyu PDF formatında indirmek için tıklayınız.