Bangladeş’te Tekstil Krizi Yaşanıyor: İşçiler %140 Zam İstiyor, Üretim Aksadı!

Bangladeş’te Tekstil Krizi Yaşanıyor: İşçiler %140 Zam İstiyor, Üretim Aksadı!

Dünyanın en büyük hazır giyim üretim merkezlerinden biri olan Bangladeş’te ücret anlaşmazlığı giderek artıyor. Aylık 12 bin 500 taka olan asgari ücretin 30 bin takaya çıkarılmasını isteyenlerin protestoları fabrikalarda üretimi aksattı. Hükümet, gösterilerinden sonra yeni ücretleri belirlemek üzere altı üyeli bir kurul oluşturdu.

Küresel hazır giyim sektörünün önemli üretim merkezlerinden Bangladeş, yeni bir işçi-işveren anlaşmazlığıyla karşı karşıya. Başkent Dakka ile Ashulia ve Gazipur sanayi bölgelerinde düzenlenen ücret protestoları, tekstil fabrikalarında üretimin geçici olarak durmasına ve ulaşımın aksamasına neden oldu. İşçilerin talebi oldukça net: Aylık asgari ücretin 12 bin 500 takadan 30 bin takaya çıkarılması. Yaklaşık 245 dolara karşılık gelen yeni ücret talebi, mevcut asgari ücrete göre yüzde 140 artış anlamına geliyor.

30 Fabrikada Üretim Durduruldu!

Protestoların yoğunlaştığı Ashulia bölgesinde 31 Ekim Cumartesi günü yaklaşık 30 hazır giyim fabrikası faaliyetlerine geçici olarak ara verdi. Ancak 1 Kasım sabahı bu fabrikaların büyük bölümü yeniden üretime başladı. Ashulia Sanayi Polisi’nin açıklamasına göre aynı gün bölgede üç fabrikada iş bırakma eylemi devam etti. Gazipur’da ise gösterilerin sürmesi üzerine 25 ila 30 fabrikada daha üretime ara verildiği bildirildi. Böylece protestoların etkisi yalnızca bir sanayi bölgesiyle sınırlı kalmadı.

Gösteriler sırasında bazı ana yollar trafiğe kapatılırken işçilerle güvenlik güçleri arasında çatışmalar yaşandı. Polis, göstericileri dağıtmak için göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı.

Yeni Ücret Kurulu Oluşturuldu

Protestoların ardından Bangladeş hükümeti 1 Kasım’da altı üyeli asgari ücret kurulunun oluşturulduğunu duyurdu. Kurulda hükümetin yanı sıra işçi ve işveren temsilcileri ile bağımsız üyeler bulunuyor. Kurul başkanlığına Kıdemli Bölge ve Oturum Hâkimi Sheikh Ashfakur Rahman getirildi. Kurulun görevi, hazır giyim sektöründe uygulanacak yeni asgari ücret düzeyini belirlemek. Ancak işçilerin talep ettiği 30 bin takalık ücret henüz kabul edilmiş değil.

Çalışma ve İstihdam Bakanı Ariful Haque Chowdhury, ücretlerin yeniden değerlendirilmesi için gerekli sürecin başlatıldığını belirterek işçilere işbaşı yapmaları çağrısında bulundu. Bangladeş’teki hazır giyim sektörü, ülke ekonomisinin en önemli gelir kaynaklarından biri. Yaklaşık 4 milyon kişinin çalıştığı sektör, ülkenin ihracat gelirlerinin yüzde 80’inden fazlasını sağlıyor. Hazır giyim üretiminin ekonomiye katkısı ise gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 10’u düzeyinde.

Çin’in ardından dünyanın en büyük hazır giyim üretim merkezlerinden biri olan Bangladeş, Avrupa ve ABD pazarlarına yönelik üretimde önemli bir konuma sahip. Bu nedenle ülkede yaşanan üretim kesintileri yalnızca yerel ekonomiyi değil, uluslararası hazır giyim tedarik zincirini de ilgilendiriyor.

İşçi Maaşları 2023 Yılında Belirlenmişti!

Bangladeş’te hazır giyim işçileri için uygulanan mevcut asgari ücret Aralık 2023’te yürürlüğe girdi. O tarihte aylık ücret 8 bin takadan 12 bin 500 takaya çıkarılmıştı. Ancak aradan geçen sürede gıda, konut, ulaşım ve sağlık harcamalarındaki artış, çalışanların satın alma gücünü olumsuz etkiledi.

İşçiler, mevcut ücretlerle temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandıklarını belirterek yeni bir düzenleme yapılmasını istiyor. Üreticiler ise artan enerji maliyetleri, elektrik ve doğal gaz kesintileri ile uluslararası siparişlerdeki belirsizlik nedeniyle sektörün zor bir dönemden geçtiğini savunuyor.

İhracatta Gecikme!

Bangladeş hükümeti, üretim kesintilerinin uzaması halinde hazır giyim ihracatında teslimat sorunları yaşanabileceği uyarısında bulundu. Özellikle Avrupa ve ABD’deki büyük giyim markalarına üretim yapan fabrikalarda yaşanacak gecikmeler, uluslararası siparişlerin teslimat takvimini etkileyebilir.
Ancak şu aşamada protestolar nedeniyle ülkenin toplam hazır giyim ihracatında ne kadar kayıp oluştuğuna ilişkin kesinleşmiş bir rakam bulunmuyor.

Türkiye İçin de Maliyet Rekabeti Gündemde!

Bangladeş’teki ücret tartışması, Türkiye’nin de içinde bulunduğu küresel hazır giyim sektöründeki maliyet rekabetini yeniden gündeme getiriyor. Bangladeş uzun yıllardır düşük işçilik maliyetleri sayesinde uluslararası markaların önemli üretim merkezlerinden biri haline geldi. İşçi ücretlerinde yapılacak yüksek oranlı bir artışın üretim maliyetlerine yansıması beklenirken, bunun uluslararası siparişlerin dağılımını nasıl etkileyeceği henüz bilinmiyor.

Türkiye’deki hazır giyim üreticileri açısından da gelişmeler önem taşıyor. Ancak Bangladeş’te yaşanan sorunların Türkiye’ye doğrudan yeni sipariş kazandırdığına ilişkin doğrulanmış bir veri bulunmuyor. Bangladeş’te şimdi gözler yeni oluşturulan ücret kurulunun çalışmalarına çevrildi. Kurulun belirleyeceği ücret düzeyi, hem milyonlarca işçinin gelirini hem de ülkenin küresel hazır giyim pazarındaki maliyet yapısını etkileyecek.