Mayıs Ayında Cari Açık 1,46 Milyar Dolara Yükseldi, Rezervlerde 3,3 Milyar Dolarlık Gerileme Yaşandı
Türkiye'nin cari işlemler dengesi mayıs ayında 1,46 milyar dolar açık verdi. Ziraat Yatırım, cari açıktaki iyileşmeye rağmen jeopolitik riskler, enerji ve altın ithalatı ile sermaye hareketlerinin önümüzdeki dönemde cari denge üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğine dikkat çekti.
Beyza BEDİR
Türkiye ekonomisinde cari işlemler dengesi mayıs ayında piyasa beklentilerinin üzerinde açık verdi. Ziraat Yatırım tarafından yayımlanan değerlendirmeye göre, cari denge mayıs ayında 1,46 milyar dolar açık verirken, piyasa beklentisi yaklaşık 1 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu.
Mart ayında Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin etkisiyle 9,57 milyar dolara ulaşan aylık cari açık, nisan ayında 5,62 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmişti. Mayıs 2025'te ise cari denge 1,1 milyar dolar açık vermişti.
Mayıs ayında dış ticaret açığındaki daralmaya rağmen net hizmet gelirlerindeki gerileme ile birincil ve ikincil gelir dengelerindeki açıkların artması, cari açığın geçen yılın aynı dönemine kıyasla yükselmesine neden oldu.
12 aylık kümülatif cari açık mayıs ayında 37,3 milyar dolara yükselirken, cari açık/GSYH oranı %2,3 seviyesinde yatay kaldı. Ziraat Yatırım değerlendirmesinde, söz konusu oranın uzun dönem ortalamasının altında kalmaya devam ettiği belirtildi.
Altın ve enerji hariç cari işlemler dengesi ise mayıs ayında 3,6 milyar dolar fazla verdi. Böylece çekirdek cari dengede son iki aydır fazla görünümü sürdü. 12 aylık kümülatif altın ve enerji hariç cari işlemler fazlası da 29,5 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.
Enerji ithalatında görece düşük seviyeli seyir devam ederken, 12 aylık kümülatif enerji ithalatı mayıs ayında 63,2 milyar dolar oldu. Aylık bazda enerji ithalatı ise nisan ayındaki 6,5 milyar dolar seviyesinden mayısta 6,1 milyar dolara geriledi.
Altın ithalatında da düşüş görüldü. 12 aylık kümülatif altın ithalatı mayıs ayında 21,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken, aylık altın ithalatı 0,9 milyar dolar ile Nisan 2022'den bu yana en düşük seviyeye geriledi.
Cari açıktaki artış ve yabancı sermaye çıkışlarının etkisiyle mayıs ayında rezervlerde 3,3 milyar dolarlık düşüş yaşandı. Portföy yatırımlarında 3,07 milyar dolar, doğrudan yatırımlarda ise 455 milyon dolarlık net çıkış görülürken, diğer yatırımlarda 1,77 milyar dolarlık net giriş gerçekleşti.
Portföy yatırımları tarafında yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 2,79 milyar dolar, devlet iç borçlanma senetleri piyasasında ise 287 milyon dolar net satış yaptığı görüldü.
Diğer yatırımlar kapsamında ise bankalar ve diğer sektörlerin yurt dışından kredi kullanımında artış yaşandı. Bankalar 2,65 milyar dolar, diğer sektörler ise 755 milyon dolar net kredi kullanımı gerçekleştirdi.
Ziraat Yatırım değerlendirmesinde, 2026 yılında iç ve dış talep görünümü, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler ve enerji ile altın ithalatındaki seyir doğrultusunda cari açığın 2025 yılına kıyasla daha yüksek gerçekleşme ihtimalinin arttığı belirtildi.
Analiz
Ziraat Yatırım değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi:"Mayıs ayında aylık bazda cari denge piyasa beklentilerinin kısmen üzerinde 1,46 milyar USD seviyesinde açık verdi, beklentiler ise aylık 1 milyar USD seviyesinde açık verilmesi yönündeydi. Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin yoğunlaştığı mart ayında ise aylık cari açık 9,57 milyar USD ile Ocak 2023’ten bu yana en yüksek seviyede kaydedilirken, nisan ayında ise 5,62 milyar USD açık gerçekleşmişti. Mayıs 2025’te ise cari denge 1,1 milyar USD açık vermişti.
Bu kapsamda aylık bazda bir önceki aya göre cari açıkta belirgin iyileşme gözlenirken, bir önceki yılın aynı ayına göre ise kısmen artış görülüyor. Mayıs ayında bir önceki seneye göre dış ticaret açığının kısmen daralmasına karşın net hizmetler gelirinin gerilemesinin yanı sıra birincil ve ikincil gelir dengesindeki açıklardaki artışların sonucunda cari denge bir önceki seneye göre daha yüksek seviyede açık verdi. • 12 aylık kümülatif cari açık nisan ayındaki 36,9 milyar USD’den mayıs ayında 37,3 milyar USD’ye kısmen yükselirken, cari açık/GSYH oranı ise %2,3 seviyesinde yatay seyretti (Kümülatif GSYH verisi olarak 2026 yılı 1. çeyrek gerçekleşme baz alındı).
Bunun yanında cari açık/GSYH oranı, uzun dönem ortalamasının altında kalmayı sürdürdü. Böylece cari açık/GSYH oranı eylülden sonraki yükselişine nisanda ara vermesinin ardından mayısta yatay seyre geçti. Kümülatif cari açık martta 39,8 milyar USD ile Aralık 2023’ten bu yana en yüksek seviyede kaydedilmişti. • Mayıs ayında altın ve enerji hariç cari işlemler dengesi aylık bazda 3,6 milyar USD seviyesinde fazla verirken son iki ayda fazla vermeyi sürdürdü, 12 aylık kümülatif altın ve enerji hariç cari işlemler fazlası ise bir önceki aya benzer şekilde 29,5 milyar USD seviyesinde kaydedildi.
• 12 aylık kümülatif bazda enerji ithalatı Aralık 2022’de 96,5 milyar USD ile rekor seviyede gerçekleştikten sonra görece düşük seviyelerdeki seyrini sürdürmekte. Bu kapsamda, nisan ayında 61,4 milyar USD seviyesinde kaydedilmesinin ardından mayıs ayında kısmen yükselerek 63,2 milyar USD seviyesine yükseldi. (Aylık bazda enerji ithalatı nisanda 6,5 milyar USD seviyesinde gerçekleşmesinin ardından mayısta 6,1 milyar USD seviyesine geriledi.)
• 12 aylık kümülatif bazda altın ithalatı da Ağustos 2023’te 33,7 milyar USD ile rekor seviyeye ulaşmasının ardından bu seviyenin altında kalmayı sürdürse de son 13 aydır 20 milyar USD’nin üzerinde seyrettiği gözleniyor, bu kapsamda nisan ayında 22,3 milyar USD seviyesinde kaydedilmesinin ardından mayıs ayı itibarıyla hafif düşüşle 21,1 milyar USD seviyesinde gerçekleştiği görülüyor (Aylık bazda bakıldığında ise altın ithalatı nisanda 1,2 milyar USD seviyesinde kaydedilmesinin ardından mayısta 0,9 milyar USD seviyesine geriledi ve Nisan 2022’den bu yana en düşük seviyede kaydedildi).
• Mayıs ayında cari denge bir önceki yılın aynı ayına göre daha yüksek seviyede açık verirken, yabancı sermaye çıkışının de olmasıyla rezervlerde 3,3 milyar USD’lik düşüş kaydedildi. Net hata ve noksan kalemi ise yaklaşık 77 milyon USD ile çıkış yönünde gerçekleşerek rezervlerdeki düşüşü sınırlı miktarda artırdı. Rezervler aylık bazda nisandaki 12 milyar USD’lik artış sonrası mayıs ayında 3,3 milyar USD seviyesinde düşüş kaydetti.
Bu kapsamda, aylık bazda cari açık verilirken portföy yatırımları ve doğrudan yatırımlardaki çıkışla birlikte rezervlerde düşüş gözlendi, diğer yatırımlardaki artış ise rezervlerdeki düşüşü kısmen sınırlandırdı. Mayısta diğer yatırımlarda 1,77 milyar USD’lik net girişe karşın portföy yatırımlarında 3,07 milyar USD’lik net çıkış ve doğrudan yatırımlarda ise 455 milyon USD’lik daha sınırlı net çıkış görüldü.
Mayıs ayında doğrudan yatırımların detaylarına bakıldığında, yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’ye toplam doğrudan yatırımları 296 milyon USD artarken, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları 751 milyon USD artış kaydetti. Gayrimenkul yatırımlarına bakıldığında, yurt içi yerleşiklerin yurt dışında 143 milyon USD net gayrimenkul alımı ve yurt dışı yerleşiklerin ise Türkiye’de 184 milyon USD net gayrimenkul alımı yaptıkları gözlendi.
Portföy yatırımlarının detaylarına bakıldığında, yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 2,79 milyar USD ve DİBS piyasasında 287 milyon USD net satış yaptığı görüldü. Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak; yurt dışı yerleşiklerin bankalar ve diğer sektörler ihraçlarında sırasıyla 562 milyon USD ve 860 milyon USD net alış, Genel Hükümet ihraçlarında ise 169 milyon USD net satış yaptığı görüldü. Diğer yatırımların detaylarına bakıldığında, yurt dışından kredi kullanımlarında ilgili ayda bankalar ve diğer sektörler sırasıyla 2,65 milyar USD ve 755 milyon USD net kullanım gerçekleştirirken,
Genel Hükümet 180 milyon USD net geri ödeme gerçekleştirdi. Diğer yatırımlar altında, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, Türk lirası ve yabancı para cinsinden sırasıyla 1,78 milyar USD ve 1,75 milyar USD net artış olmak üzere toplam 3,53 milyar USD net artış kaydetti.Mayısta uzun vadeli dış borç çevirme oranı reel sektörde %332’den %120 seviyesine gerilemekle birlikte 2025 yılı ortalaması olan %212’nin altında kaydedildi, bankalarda borç çevirme oranı %162’den %166 seviyesine yükselmekle birlikte 2025 yılı ortalaması olan %223’ün altında kaydedildi. 2026 yılında, iç ve dış talep kompozisyonu ile özellikle son dönemde Orta Doğu’da ABD ve İran arasındaki çatışmalar ve barış müzakerelerine ilişkin devam belirsizliklerin emtia/enerji ve altın ithalat dinamikleri üzerindeki etkileri gibi belirleyiciler kapsamında, 2025’in belirgin üzerinde bir cari açık öngörüsünün daha fazla ağırlık kazandığı görülüyor."
