Ziraat Bankası Raporlaştırdı! CAATSA Kıskacı Esniyor, Ekonomide Yeni Ortaklık Dönemi

Ziraat Bankası Ekonomik Araştırmalar birimi, ABD'nin "Yaptırımlarla Karşı Koyma Yasası" (CAATSA) kapsamında uyguladığı kısıtlamaların küresel finansal sistem üzerindeki etkilerini ve Türkiye bağlamındaki son gelişmeleri analiz etti.
Analizde, Temmuz 2026’da ABD Başkanı'nın Ankara’ya gerçekleştirdiği resmi ziyarette verilen "Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz" mesajıyla birlikte yaptırımların kaldırılmasına yönelik çalışmaların resmen başlatıldığı duyuruldu.

CAATSA’nın Hukuki Çerçevesi ve 12 Maddelik Yaptırım Havuzu

2017 yılında ABD Kongresi tarafından kabul edilen CAATSA, temel olarak Rusya, İran ve Kuzey Kore'nin savunma ile istihbarat birimleriyle "önemli mali işlem" gerçekleştiren kişi veya kurumlara yönelik ikincil yaptırımları tanımlıyor. Yasa uyarınca ABD Başkanı, kanunda listelenen 12 ağır yaptırım maddesinden en az 5’ini seçip uygulamakla yükümlü tutuluyor.

Söz konusu 12 maddelik yaptırım havuzunda şu kısıtlamalar yer alıyor:

1. İhracat-İthalat Bankası (EXIM) desteğinin kesilmesi,

2. Mal ve teknoloji ihracatı ruhsatı verilmemesi,

3. ABD mali kuruluşlarından kredi tedarik edilememesi,

4. IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası mali kuruluşlardan kredi engeli,

5. Mali kurumların ABD Merkez Bankası (Fed) ile işlem yapma yasağı,

6. ABD hükümeti ile ihale veya sözleşme yapılmaması,

7. Döviz üzerinden işlem yapılmasının yasaklanması,

8. Bankalar arası ödeme veya kredi transferlerinin engellenmesi,

9. ABD topraklarında gayrimenkul sahibi olma yasağı,

10. ABD’li kişi ve kurumların yaptırımlı tarafa sermaye/borç vermesinin yasaklanması,

11. Yaptırım kapsamındaki kişilere ABD'ye giriş yasağı getirilmesi,

12. Üst düzey görevlilere yönelik benzer işlevli kişisel yaptırımlar.

Bankacılık ve Finans Perspektifinden Ekonomik Etkiler

Ziraat Bankası analizinde, yaptırımların finansal sistem üzerindeki mikro ve makro etkileri "Bankacılık Perspektifi" ile ele alındı. Kredi akışının sınırlandırılması maddesi kapsamında, yaptırıma maruz kalan kurumların ABD finans kuruluşlarından 12 ay vadede 10 milyon doları aşan kredi alması yasaklanıyor.

Analize göre, yaptırımların yarattığı en büyük risklerin başında "Uluslararası Likidite ve Transfer Engelleri" ile "İkincil Yaptırım Riski" geliyor. Döviz işlemlerinin ve bankalar arası para transferlerinin kısıtlanması, hedef alınan kurumun uluslararası ticaret kapasitesini ve dolar likiditesini doğrudan daraltıyor. Finans kuruluşlarının yaptırım listesindeki taraflarla iş yapması ise bu kuruluşların ABD finansal sisteminden dışlanması (Correspondent Banking riskinin doğması) tehlikesini beraberinde getiriyor.

Türkiye Bağlamı: 2020'den Temmuz 2026 Diplomatik Normalleşmesine

Türkiye, S-400 savunma sistemi alımı nedeniyle Aralık 2020'de CAATSA yaptırımlarıyla karşı karşıya kalmıştı. Dönemin ABD yönetimi, Savunma Sanayii Başkanlığı’na (SSB) yönelik 5 maddelik bir yaptırım paketini devreye sokmuştu.

Ancak raporda aktarılan son verilere göre, Temmuz 2026 tarihi itibarıyla ilişkilerde kritik bir viraj dönüldü. ABD Başkanı’nın Ankara’ya gerçekleştirdiği resmi ziyaret, diplomatik normalleşmenin en somut adımı oldu. Ziyarette verilen olumlu mesajların ardından, yaptırımların tamamen kaldırılması amacıyla teknik ve hukuki çalışmaların başlatıldığı bildirildi.

Ticari ve Stratejik Etki: Yeni Ortaklık Zeminleri

Ziraat Bankası Ekonomik Araştırmalar birimi, yaptırımların kaldırılması potansiyelinin iki ülke arasındaki ticari hacmi ivmelendireceğine dikkat çekti. Raporda, kısıtlamaların kalkmasıyla birlikte özellikle askeri ve ekonomik projelerde Türkiye ve ABD arasında yeni stratejik ortaklık zeminlerinin oluşmasının beklendiği vurgulandı.

CAATSA Nedir? 

"Amerika'nın Düşmanlarına Yaptırımlarla Karşı Koyma Yasası (İngilizce özgün adıyla: Countering America's Adversaries Through Sanctions Act, CAATSA) İran, Kuzey Kore ve Rusya'ya yaptırımlar uygulayan bir Birleşik Devletler federal yasasıdır."
(Kaynak: Wikipedia)