SGK' lılar Dikkat! Tutanaklar prim gününe dönüşecek

Gündem haberleri

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında sigortalıların fiili çalışma durumunun belirlenmesine yönelik yeni bir uygulamayı gündeme aldı. Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın aktardığı genelgeye göre, kamu görevlilerinin görevleri sırasında düzenlediği tutanak ve belgeler, 4/a (SSK) kapsamındaki çalışanların sigortalılık durumunun araştırılmasında dikkate alınacak.

Uygulamanın amacı, sahada elde edilen resmi bilgilerin değerlendirilmesini hızlandırmak ve sigortasız çalıştığı belirlenen kişilerin hak ettikleri hizmet günlerinin tespit edilmesini sağlamak.

Kamu görevlilerinin tutanakları SGK incelemesine girecek

Kolluk kuvvetleri, zabıta ve diğer kamu görevlilerinin düzenlediği resmi belgelerde bir kişinin belirli bir iş yerinde fiilen çalıştığına ilişkin bilgi bulunması halinde, SGK tarafından inceleme yapılabilecek.

Aktarılan düzenlemeye göre, bu belgeler üzerinden yapılan değerlendirme sonucunda fiili çalışmaya ilişkin tespitler hizmet kaydına yansıtılabilecek. Ancak her resmi tutanağın tek başına ve otomatik olarak sigorta başlangıcı oluşturduğu şeklinde bir yorum yapılmamalı; belgenin içeriği ve ilgili kişinin çalışma durumuyla bağlantısı önem taşıyor.

Trafik cezası tutanakları da araştırılabilecek

Düzenlemede öne çıkan başlıklardan biri, trafik ceza tutanaklarının kayıt dışı istihdam incelemelerinde kullanılabilmesi.

Trafik polisi veya jandarma tarafından düzenlenerek kişiye yüz yüze tebliğ edilen ceza tutanakları, SGK’nın Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele (KADİM) birimlerince incelenebilecek.

Bu kayıtlar üzerinden yapılan değerlendirmelerde, kişinin belirli bir iş yerinde sigortalı olarak çalışıp çalışmadığı araştırılacak. Mevcut sigortalılığı bulunan kişiler ayrıştırılırken, şüpheli görülen kayıtlar daha ayrıntılı inceleme yapılması amacıyla sosyal güvenlik denetmenlerine yönlendirilebilecek.

Buradaki kritik ayrıntı: Trafik cezası düzenlenmiş olması, kişiye kendiliğinden prim günü kazandırılması anlamına gelmiyor. Tutanak, fiili çalışmanın araştırılmasında kullanılabilecek bir veri niteliği taşıyor.

Prim günleri hangi kurallara göre hesaplanacak?

Aktarılan genelgede, birden fazla tespit bulunması halinde hizmet günlerinin nasıl değerlendirileceğine ilişkin esaslar da yer alıyor.

• İlk tespit tarihi: Aynı iş yerindeki fiili çalışmaya ilişkin en eski tarihli belge, işe başlama tarihinin belirlenmesinde dikkate alınabilecek.

• Tespit edilen günler: İlgili ayda veya sonraki aylarda fiili çalışmaya ilişkin kayıtlar bulunması halinde, koşullara göre tespit edilen günler hizmet hesabına yansıtılabilecek.

• Çalışma aralığında boşluk bulunması: Arada tespit olmayan aylar, çalışmanın kesintisiz devam ettiğini tek başına göstermeyecek. Sonraki tespitler ayrıca değerlendirilebilecek.

• Kısmi çalışma değerlendirmesi: Tespitlerin niteliğine göre hizmet günleri kısmi süreli çalışma kapsamında ele alınabilecek.

Bu nedenle her tespitin otomatik olarak tam aylık prim kazandırdığı sonucuna varılmamalı. Hizmet süresinin belirlenmesinde kayıtların tarihi, içeriği ve fiili çalışmayı gösterip göstermediği önem taşıyor.

İşçi ve işverenler inceleme sonucuna itiraz edebilecek

Çalışanlar, fiili çalışma sürelerinin eksik değerlendirildiğini düşünmeleri halinde durumun yeniden incelenmesini talep edebilecek. İşverenler de yapılan tespitlere ilişkin itirazlarını ilgili süreçler kapsamında iletebilecek.

İtiraz veya uyuşmazlık bulunması halinde dosyanın sosyal güvenlik denetmenlerince incelenmesi ve gerekli görülürse sahada araştırma yapılması gündeme gelebilecek.

İşverenler açısından kayıtların önemi artıyor

Yeni uygulama, kayıt dışı istihdamla mücadelede SGK’nın yalnızca iş yeri denetimlerinden değil, kamu kurumlarının farklı görevler sırasında oluşturduğu kayıtlardan da yararlanabilmesini öngörüyor.

Bu nedenle işverenlerin işe giriş bildirgelerini, ücret bordrolarını, çalışma sürelerini ve prim bildirimlerini mevzuata uygun biçimde tutmaları önem taşıyor. Fiili çalışmanın resmi kayıtlarla ortaya konulması, hem çalışanların sosyal güvenlik haklarının korunması hem de olası uyuşmazlıkların çözümü açısından belirleyici olabilir.

Sonuç olarak: Kamu görevlilerinin tutanakları ve yüz yüze tebliğ edilen trafik cezaları, kayıt dışı çalışma şüphesinin araştırılmasında kullanılabilecek. Ancak prim günü kazanılması için fiili çalışmanın ve hizmet süresinin ilgili kurallar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekiyor.